लघु कथा: छल

रमेश आफ्नो जीवनमा खुसीले बाचेको भर्खरको केटो । ऊ सधै प्रफुल्लित रहन्छ। ऊ मौज गर्न चाहन्छ तर उसलाई थाहा छ डिग्री लिनु भनेको अहिलेको बाध्यता हो भन्ने। डिग्रीको धुन र जीवनको धुन उसलाई बिलकुल अलग लाग्छ। तर उसका आफ्नाले उसलाई यति बुझाएका छन् पढाई के हो भन्ने। केही समयमा ऊ पढेर राम्रो नम्बरमा पास भयो अनि राम्रो काममा पनि लाग्यो। साथै राम्रो कमाउन पनि थाल्यो । अहिले ऊ आफ्नो कमाईमा रमाएको छ। उसका आमा बाबालाई चाहिएको भएको छ। उसको आफ्नै केटी भएको हुँदा घरबाट केटी खोज्न पनि परेन। उसका आमा बाबा अलि आधुनिक भएको हुँदा जात नमिले पनि केही रोष प्रकट गरेनन बरु धुमधामसंग विहे गरिदिए। आज ऊ एउटा छोरीको बाबु बनिसकेको छ । घर सम्पन्न त थिदै थियो अझ उसको राम्रो आयले नयाँ रौनक ल्याएको छ । इष्ट मित्र अनि छर छिमेकीले अहिले उसलाई इर्ष्याको नजरले हेर्ने गर्छन भने जवान केटा केटीले आदर्शको रुपमा लिने गरेका छन् । उसकी श्रीमती साँच्चीमा असलको मिसाल छे । तर भाग्यको बिडम्बना एउटी अर्की केटी उसको जीवन बिगार्नमा उद्दत छे । बिचरा रमेश आफुलाई हरसम्भव त्यसबाट टाढा राख्ने कोसिस गर्ने गर्छ । तर केटीको त्रिया चरित्रले उसलाई परेशानमा पारेको छ । ऊ भाग्न खोज्दा त्यो केटी नजिक भई दिन्छे । अनि उसलाई बिचलित पारिदिन्छे । ऊ जब नजिक जान खोज्छ केटी पर भई दिन्छे । यो विचित्रको दुविधामा रमेश फसेको छ । निस्किने उसका प्रयास बारम्बार असफल हुने गरेको छ । रमेशको मन कति ग्रस्त हो जालिम केटीबाट छुटकारा पाउन नसक्ने । अनि केटी कस्ती हो केटालाई झुलाएर मजा लिन खोज्ने । आखिरी समयले रमेशलाई कुरा बुझायो । त्यो केटीको भयङ्कर चालको भान उसलाई भएको छ । उसको श्रीमतीको आनन्दको डाहले केटीले यस्तो तगारो खडा गरेको बुझेको छ । त्यसैले आफ्नो जीवनबाट त्यस इर्ष्यालु केटीलाई सदाको लागि हुर्याएको छ । आज ऊ तनाव मुक्त भएको छ । फेरी उसको जिन्दगीमा बहार आएको छ ।  

समाप्त  

जीवनमा घमण्ड कति जरुरी ?

घमण्ड शब्दले आफु अरु भन्दा जान्ने सुन्ने हुँ भन्ने अवगत गराउँदछ । यहाँ धनको घमण्ड गर्नेहरुको संख्या व्यापक भेटिने गर्छ । हुन त घमण्ड गर्नेलाई धन नै चाहिन्छ भन्ने छैन । चाहिने नचाहिने सबै कुरामा घमण्ड गर्नेहरु पनि प्रशस्त भेट्टिने गर्दछन् । घमण्ड गर्नु राम्रो कुरा कदम कदाचित हुनै सक्दैन । तर मानिसमा केही मात्रामा यसको उपस्थितिले फाइदा नै गराएको हुन्छ । घमण्डले उन्नति गर्न उत्पेरित गराएको हुन्छ । त्यसले त्यति धन कमाएको छ मैले त्यो भन्दा बढी कमाउछु या त्यो भन्दा धेरै पढ्छु यस्तै यस्तै कुराले मानिसमा प्रगति गर्ने भावना सिर्जना भएको हुन्छ । तर कतिपय मानिसमा घमण्डको नकारात्मक प्रभाव पर्न गई आफ्नो स्व-अस्तित्व बिर्सी मन बुद्दी दुवैले अन्धो हुने गर्दछन् । सबैको अगाडी आफुलाई मपाई बनाउन गर्ने यत्नको घमण्ड र आफ्नो विकासका साथै जनसेवाको लागि लक्ष्य प्रेरित प्रगतिको घमण्ड गर्नु नितान्त फरक कुरा हो । आफ्नो मनको अठोट पनि एउटा घमण्ड नै हो तर यसले एउटा निर्देशित दिशा दिएको हुँदा मानिस प्रगति तिर लम्किन्छ । अठोटको घमण्डले जो कोही पनि आफुले लिएको लक्ष्य सम्म पुग्ने लगभग पक्का हुन्छ । यो कोही यदि प्रतिस्पर्धामा विश्वास राख्ने र जितको दौडमा रहेछ भने उसको अठोट मानव कल्याणमा होइन खुद उसको कल्याणमा मोडिन पुग्छ । र, ऊ एउटा अति घमण्डी मानिस बन्दछ । यस्ता कोहीले नाम दाम दुवै कमाए पनि समाजको नजरमा उसको खासै इज्जत नहुने पक्का हो । आफ्नो प्रगतिको लागि कसैलाई आदर्श बनाउनु र त्यो उचाई सम्म पुग्ने लक्ष्य लिनु सानो घमण्ड हुन सक्दैन । तर आदर्श मान्नेलाई जित्ने प्रयत्न कसैले गर्दैन । त्यसैले यस्ता व्यक्तिको लक्ष्य प्राप्ति समाजको लागि कल्याणकारी हुने कुरा सबैले स्वीकार्नै पर्छ । मानव मात्र एउटा यस्तो प्राणी हो यो धर्तिमा जसले चाहेमा आफ्ना विशेष गुणहरु अरु मानिसलाई दिन वा सिकाउन सक्दछ । तर घमण्ड गर्नेले आफ्नो गुण अरुलाई दिन कहिल्यै सकेको हुदैन । किनकी उसलाई यो डर सदा रहन्छ कता ऊ भन्दा उसको बिद्यामा अरु बढी जान्ने हुने हुन कि भन्ने । तर साच्चै नै प्रकृति मैत्री व्यक्ति त्यो हो जसले आफ्ना राम्रा गुण सबैलाई बाँड्दै सिकाउदै जान्छ । यस्ता महापुरुषबाट समाजले, देशले सही दिशा पाउने कुरा युधिष्टिरको बाणी जस्तै सत्य हो । अन्त्यमा, घमण्ड त्यो चिज हो जुन जाने धर्तिमा स्वर्ग बनाउन सघाउछ भने नजाने नर्कमा बस्न बाध्य गराउँछ ।

CopyRight:Raju Subedi

प्रेम किन नहोस् !!

 प्रेमको खोज भनेको सायद जीवनको नै खोज हो । प्रेम बिना जीवन अधुरो मानिन्छ । आकर्षण जीवनमा धेरै थरिका हुन्छन् । तर स्त्री र पुरुषको अर्थात् विपरीत लिङ्गीको आकर्षण संसारमा पहिलो जानिने वा महसुस गरिने आकर्षण हो । किनभने सारा सृष्टि नै यसैमा टिकेको छ । त्यसैले मिथ्या संसार भने पनि एउटा अलग पाटोले असत्यमा सत्य हो । प्रेम शब्द नै आफैमा पूर्ण लाग्ने गर्दछ । प्रेमको अर्थ हो बाड्नु । तर मोह आशक्ति हो अर्थात् पाउने आश । उमेरको ठुलो खेल छ संसारमा । किशोर अवस्था देखि एउटा समयको परिधि भित्र विपरीत लिङ्गीमा मोह नै हावी हुने गर्दछ । याने शारीरिक आकर्षण । यही समय नै पृथ्वीको उर्वर समय हो नयाँ पिडी थप्ने । के यो बेलाको मोह प्रेममा परिवर्तित हुन्छ त ? हुन्छ । किनभने कुनै पनि प्राकृतिक रस यस्तो छैन जसको आकर्षण फिक्का नभएको होस् । हो त्यसैले मोह पनि प्रेममा परिवर्तित हुन्छ । इच्छा पनि अनिच्छामा परिवर्तन हुन्छ । मोहलाई जागृत गर्ने इच्छालाई नै समयले कमजोर बनाउने गर्छ भने अरु के भन्ने । जब इच्छाको प्रबलता शिथिल हुन पुग्दछ तब प्रेम प्रकाशित हुने गर्दछ । अर्थात् मोहको रुपमा देखिएको प्रेम पनि प्रेम नै हो । त्यसैले त प्राकृतिक नियम अनुसार एउटा केटाले आफु सुहाउँदो केटीको खोजी गर्दछ भने केटीले पनि आफ्नो प्रेममय संसार बनाउन असल केटाको खोजी गर्ने गर्दछन । र संसारलाई अगाडि बढाउने गर्दछन् ।  

CopyRight:Raju Subedi